ترموکوپل چیست و چگونه کار می‌کند؟
ترموکوپل از اتصال دو فلز غیرهم‌جنس ساخته می‌شود. وقتی محل اتصال (نقطهٔ سنجش) با انتهای مرجع اختلاف دما داشته باشد، ولتاژی در حد میلی‌ولت تولید می‌شود (اثر سیبک). این ولتاژ با دما رابطهٔ غیرخطی دارد، به همین دلیل برای تبدیل از جدول‌ها و چندجمله‌ای‌های استاندارد (IEC 60584) استفاده می‌شود.
تبدیل میلی‌ولت به دما و برعکس
ماشین‌حساب بالا میلی‌ولت را به دما و دما را به میلی‌ولت تبدیل می‌کند. اگر انتهای مرجع روی صفر درجه نباشد، ولتاژ اندازه‌گیری‌شده را با ولتاژ معادل دمای انتهای مرجع جمع کنید و بعد تبدیل کنید. این کار «جبران انتهای سرد» (Cold Junction Compensation) نام دارد و اغلب مبدل یا ترنسمیتر خودش انجام می‌دهد.
انواع رایج ترموکوپل
- نوع K (کروم-آلومل): پرکاربردترین نوع در صنعت، تا حدود 1200 درجه سانتی‌گراد.
- نوع J (آهن-کنستانتان): تا حدود 750 درجه.
- نوع T (مس-کنستانتان): مناسب دماهای پایین، تا حدود 350 درجه.
- نوع E: خروجی ولتاژ بالاتر، تا حدود 900 درجه.
- نوع N: پایداری بهتر از K در دمای بالا.
- نوع R، S و B (پلاتینی): دماهای بسیار بالا، بالای 1500 درجه.
محدوده‌ها تقریبی‌اند و به قطر سیم و غلاف سنسور بستگی دارند.
نکات اجرایی
- از کابل جبران هم‌نوع با ترموکوپل استفاده کنید و قطبیت را رعایت کنید.
- مسیر کابل را از کابل‌های قدرت جدا نگه دارید و در محیط پرنویز از کابل شیلددار استفاده کنید.
- اتصال‌های شل یا اکسیدشده خطای دما ایجاد می‌کنند.
ابزارهای مرتبط: PT100 · جریان موتور
